Στην Άυλη Παγκόσμια Πολιτιστική Κληρονομιά το πανηγύρι του Συρράκου

Ο τρανός χορός της Βλάστης Κοζάνης και το φεστιβάλ (πανηγύρι) Συρράκου στα Ιωάννινα, εντάχθηκαν στον Κατάλογο της Άυλης Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Κατά την ανακοίνωση του οργανισμού, ο χορός και το φεστιβάλ λαμβάνουν χώρα πανελλαδικά τον Αύγουστο, για τον εορτασμό της Κοίμησης της Θεοτόκου.

Πρόκειται για δύο εορτές ορθοδόξου χαρακτήρα που σηματοδοτούσαν την ετήσια επανένωση των ποιμενικών κοινοτήτων προτού οι κτηνοτρόφοι προβάτων ή βοοειδών μετακομίσουν στα χειμερινά τους βοσκοτόπια. Αν και ο πληθυσμός των περισσότερων ορεινών κοινοτήτων έχει μειωθεί πολύ, σήμερα τα φεστιβάλ συνδέονται με την επανένωση των κοινοτήτων των οποίων οι κάτοικοι έχουν μεταναστεύσει στις πόλεις.

Κύριο χαρακτηριστικό και των δύο γιορτών είναι οι τελετουργικοί χοροί. Για τον Τρανό Χορό στη Βλάστη, χορευτές όλων των ηλικιών σχηματίζουν έναν μεγάλο ανοικτό κύκλο, πιασμένοι χέρι χέρι και χορεύοντας σε αργό και επιβλητικό ρυθμό τραγουδώντας a cappella. Στο πανηγύρι Συρράκου, συγκρότημα και τραγουδιστές συνοδεύουν τον χορό. Στις κοινότητες, οι νέοι μαθαίνουν τα έθιμα παρακολουθώντας τους συμμετέχοντες και τις προετοιμασίες από μικρή ηλικία.

Σήμερα, οι πολιτιστικοί οργανισμοί διαδραματίζουν επίσης βασικό ρόλο στη μετάδοση του χορού και του πολιτιστικού πλαισίου. Οι εορταστικές εκδηλώσεις θεωρούνται ως μια γιορτή της ταυτότητας και των δύο χωριών, παρέχοντας την ευκαιρία στις νεότερες γενιές να συνδεθούν με την πολιτιστική τους κληρονομιά. Στο Συρράκο, το πανηγύρι είναι επίσης μια ευκαιρία για τους μεγαλύτερους σε ηλικία χωρικούς να μιλήσουν τη μητρική τους γλώσσα, τη βλάχικη, η οποία βρίσκεται σε σταδιακή παρακμή.

Σημειωτέον ότι, ο τρανός χορός στη Βλάστη Κοζάνης και το παραδοσιακό πανηγύρι του Συρράκου είχαν εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς: ο τρανός χορός το 2018 και το πανηγύρι του Συρράκου το 2016.